Facebook

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Podatki  »  Procedura podatkowa  »   Kto może być ukarany za firmowe uchybienia skarbowe?
POLECAMY
A A A  drukuj artykuł

Kto może być ukarany za firmowe uchybienia skarbowe?

Gazeta Podatkowa nr 31 (1906) z dnia 19.04.2022
Małgorzata Żujewska

Sankcje karne skarbowe mogą być wymierzone konkretnej osobie. Nie oznacza to, że nikt nie odpowiada za nadużycia podatkowe popełnione przez firmę, np. oszustwa, nieodprowadzenie podatków, nierzetelne prowadzenie ksiąg czy wyłudzenie zwrotu VAT. W takiej sytuacji odpowiedzialność ponosi osoba zajmująca się sprawami gospodarczymi danego podmiotu. Firma może natomiast zostać ukarana jako podmiot zbiorowy.

Sprawca czynu

Zasadą jest, że odpowiedzialność za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe ponosi ten, kto je popełnił.

Większość uchybień skarbowych ma charakter indywidualny, ale za sprawstwo odpowiada także ten, kto popełnił czyn zabroniony wspólnie i w porozumieniu z inną osobą. Każdy ze współsprawców odpowiada w granicach swej umyślności lub nieumyślności, niezależnie od odpowiedzialności pozostałych osób.

Warunkiem pociągnięcia do odpowiedzialności karnej skarbowej za zdecydowaną większość przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych jest wina umyślna sprawcy. Oznacza to, że miał on zamiar dokonania czynu zabronionego, tj. chciał go popełnić albo przewidywał możliwość jego popełnienia i godził się na to. W nielicznych przypadkach odpowiedzialność karna skarbowa grozi za nieumyślne zachowania (np. ukaranym może być ten, kto nie dopełni obowiązku nadzoru nad przestrzeganiem reguł obowiązujących w działalności danego przedsiębiorcy, przez co dopuszcza chociażby nieumyślnie do popełnienia czynu zabronionego przez inną osobę). Czyn zabroniony popełniony jest nieumyślnie, gdy sprawca nie ma zamiaru jego dokonania, ale popełnia go na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że taką możliwość przewidywał albo mógł przewidzieć.

Uchybienia firmowe

Odpowiedzialność za uchybienia firmy - indywidualnego przedsiębiorcy, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej - ponosi jak sprawca osoba, która zajmuje się jej sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi. Stanowi o tym art. 9 § 3 Kodeksu karnego skarbowego.

Przyjmuje się, że zajmowanie się sprawami gospodarczymi to podejmowanie prawnych i faktycznych działań związanych z działalnością firmy, zarządzanie jej mieniem, zawieranie kontraktów itp. To także prowadzenie ksiąg rachunkowych, doradztwo podatkowe, rozliczanie zobowiązań podatkowych. Kompetencje do zajmowania się takimi sprawami muszą wynikać z przepisu prawa (np. Kodeksu spółek handlowych), decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania czynności.

Ryzyko odpowiedzialności karnej skarbowej jak sprawca ponoszą zasadniczo właściciel firmy, członkowie zarządu, wspólnicy spółek osobowych. Nie jest jednak wykluczona odpowiedzialność innej osoby, której powierzono sporządzanie rozliczeń i prowadzenie spraw podatkowo-księgowych, np. dyrektora finansowego czy właściciela biura rachunkowego. To, czy ta osoba zostanie ukarana, zależy jednak od wielu czynników, m.in. treści umowy łączącej obie strony, faktycznych możliwości wypełnienia powierzonych obowiązków, winy.

Podmioty zbiorowe

Ukaranie firmy za nadużycia podatkowe jest możliwe na podstawie ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary.

Podmiot zbiorowy to osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, z wyłączeniem Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego i ich związków. Są to m.in. spółki kapitałowe (także w organizacji), spółki osobowe, podmioty w stanie likwidacji, przedsiębiorcy niebędący osobami fizycznymi. Sankcje grożą im za przestępstwa skarbowe - ale nie za wykroczenia skarbowe - przeciwko: obowiązkom podatkowym lub celnym, obrotowi dewizowemu oraz organizacji gier hazardowych, wymienione w art. 16 ust. 2 ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. Muszą być one popełnione przez osobę fizyczną należącą do jednej z czterech grup. Pierwsza grupa to zarządcy, np. członkowie zarządu spółek kapitałowych, czyli osoby działające w imieniu lub w interesie podmiotu zbiorowego w ramach uprawnienia lub obowiązku do jego reprezentowania, podejmowania w jego imieniu decyzji lub wykonywania kontroli wewnętrznej albo przy przekroczeniu tego uprawnienia lub niedopełnieniu tego obowiązku. Do drugiej grupy zalicza się przedsiębiorców bezpośrednio współdziałających z podmiotem zbiorowym w realizacji celu prawnie dopuszczalnego. Podmiot zbiorowy musi w tych dwóch pierwszych przypadkach liczyć się z odpowiedzialnością, jeżeli do popełnienia czynu zabronionego doszło w następstwie takiej organizacji jego działalności, która nie zapewniała uniknięcia popełnienia uchybienia, podczas gdy mogło je zapewnić zachowanie należytej staranności przez organ lub przedstawiciela podmiotu. Trzecią grupę stanowią osoby dopuszczone do działania w wyniku przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez osobę z grupy pierwszej (zarządcę). Czwarta grupa to osoby działające w imieniu lub w interesie podmiotu zbiorowego za zgodą lub wiedzą zarządcy, np. kierownicy. Odpowiedzialność za czyny osób z grupy trzeciej i czwartej powstaje, jeżeli organ lub przedstawiciel podmiotu zbiorowego nie wykazał się należytą starannością w wyborze wspomnianych osób lub w nadzorze nad nimi, np. zatrudniając na stanowisku głównego księgowego osobę wcześniej już skazaną za nadużycia podatkowe. Dodatkowym warunkiem odpowiedzialności za czyn popełniony przez osobę należącą do jednej z wymienionych kategorii jest to, aby jej zachowanie przyniosło lub mogło przynieść podmiotowi zbiorowemu korzyść, chociażby niemajątkową.

Firmę można ukarać dopiero wtedy, gdy fakt popełnienia przestępstwa skarbowego przez osobę fizyczną został w odpowiedni sposób potwierdzony. W rachubę wchodzi: prawomocny wyrok skazujący tę osobę, wyrok warunkowo umarzający wobec niej postępowanie karne skarbowe, orzeczenie o udzieleniu zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, orzeczenie sądu o umorzeniu postępowania z powodu okoliczności wyłączającej ukaranie sprawcy.

Sankcje za przestępstwa skarbowe dla podmiotów zbiorowych
Sankcje obligatoryjne
- kara pieniężna od 1.000 zł do 5.000.000 zł, ale nie wyższa niż 3% przychodu osiągniętego w roku obrotowym, w którym popełniono przestępstwo skarbowe,
- przepadek przedmiotów pochodzących chociażby pośrednio z przestępstwa skarbowego lub które służyły lub były przeznaczone do jego popełnienia,
- przepadek korzyści majątkowej pochodzącej chociażby pośrednio z przestępstwa skarbowego,
- przepadek równowartości przedmiotów lub korzyści majątkowej pochodzących chociażby pośrednio z przestępstwa skarbowego.
Sankcje fakultatywne
- zakaz promocji lub reklamy prowadzonej działalności, wytwarzanych bądź sprzedawanych wyrobów, świadczonych usług lub udzielanych świadczeń,
- zakaz korzystania z dotacji, subwencji lub innych form wsparcia finansowego środkami publicznymi,
- zakaz korzystania z pomocy organizacji międzynarodowych, których Polska jest członkiem,
- zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne,
- podanie wyroku do publicznej wiadomości.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 10.09.1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2021 r. poz. 408 ze zm.)

Ustawa z dnia 28.10.2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (Dz. U. z 2020 r. poz. 358)

Procedura podatkowa - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.