Facebook

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Składki, zasiłki, emerytury  »  Składki ZUS  »   Zasady obniżania składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na pdof
POLECAMY
A A A  drukuj artykuł

Zasady obniżania składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na pdof

Gazeta Podatkowa nr 81 (1956) z dnia 10.10.2022
Dorota Wyderska

Jeżeli osoba zatrudniona na etacie jest wynagradzana w niskiej kwocie, to najprawdopodobniej obliczona od jej pensji składka zdrowotna będzie wyższa od wyliczonej zaliczki na pdof. Wtedy obliczoną za dany miesiąc składkę zdrowotną pracodawca powinien jej obniżyć do wysokości zaliczki na podatek. Do ZUS przekazuje wówczas składkę zdrowotną w wysokości obniżonej do kwoty zaliczki. Z obniżeniem tym zasadniczo pracodawca nie powinien mieć większych problemów, jeżeli pracownik uzyskuje w danym miesiącu wyłącznie wynagrodzenie za pracę. Wątpliwości mogą się pojawić, gdy w jednym miesiącu pracownik uzyskuje przychody z różnych źródeł, od których pracodawca jest zobowiązany naliczyć zaliczkę na pdof, natomiast składkę zdrowotną oblicza tylko od jednego z tych przychodów.

Kiedy obniża się składkę?

Składka na ubezpieczenie zdrowotne generalnie wynosi 9% podstawy wymiaru (w niższej wysokości płacą tę składkę tylko przedsiębiorcy opłacający podatek liniowy). W niektórych jednak sytuacjach płatnik przekazuje ją w wysokości obniżonej do kwoty zaliczki na podatek dochodowy wyliczonej dla danego ubezpieczonego. Ma to najczęściej miejsce wtedy, gdy przychody ubezpieczonego, np. pracownika, stanowiące podstawę wymiaru składki zdrowotnej, są stosunkowo niskie. Tego typu sytuacje najczęściej dotyczą pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy wynagradzanych według minimalnych stawek. Mają też miejsce wtedy, gdy pracodawca wypłaca pracownikowi wynagrodzenie za kilka dni przepracowanych w pierwszym lub ostatnim miesiącu zatrudnienia. Wówczas należy postąpić zgodnie z regułą wynikającą z art. 83 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwanej ustawą zdrowotną. Zgodnie z tym przepisem, składkę zdrowotną obliczoną za dany miesiąc trzeba w takim przypadku obniżyć do wysokości zaliczki na podatek. Płatnik odprowadza wtedy do ZUS składkę zdrowotną w wysokości obniżonej do kwoty zaliczki.

Natomiast w przypadku nieobliczania przez płatnika zaliczki na pdof od przychodów wolnych od podatku dochodowego zgodnie z przepisami ustawy o pdof, składkę obliczoną za poszczególne miesiące obniża się - zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy zdrowotnej - do wysokości 0 zł.

Mechanizm obniżania składki zdrowotnej, o którym mowa w art. 83 ust. 1 i ust. 2 ustawy zdrowotnej, mogą stosować wyłącznie płatnicy wymienieni w art. 85 ust. 1-13 ustawy zdrowotnej, czyli np. pracodawcy, zleceniodawcy czy rolnicze spółdzielnie produkcyjne lub spółdzielnie kółek rolniczych.

Zaliczka na pdof po staremu

Od 1 stycznia 2022 r. wszedł w życie Polski Ład, który znowelizował m.in. przepisy ustawy zdrowotnej. Od tego dnia składka zdrowotna nie powinna być pomniejszana do kwoty faktycznej zaliczki na podatek za dany miesiąc wyliczonej na potrzeby podatkowe (tej, którą pracodawca przekaże do urzędu skarbowego), tylko do kwoty odpowiadającej kwocie zaliczki na pdof, obliczanej na zasadach obowiązujących na dzień 31 grudnia 2021 r. Wynika to z art. 83 ust. 2b ustawy zdrowotnej. Oznacza to, że obliczając w 2022 r. zaliczkę na pdof dla celów ewentualnego obniżenia składki zdrowotnej, pracodawca powinien zastosować parametry obowiązujące przy jej wyliczeniu na dzień 31 grudnia 2021 r., czyli np. miesięczną kwotę zmniejszającą podatek w wysokości 43,76 zł czy 17% stawkę podatku (a nie 12% stawkę obowiązującą od 1 lipca 2022 r.). Aby zatem prawidłowo przeprowadzić obniżenie składki zdrowotnej, konieczne jest:

  • wyliczenie należnej zaliczki na pdof z zastosowaniem zasad obowiązujących od 1 lipca br. (m.in. 12% stawki podatku) w celu prawidłowego odprowadzenia jej do urzędu skarbowego oraz
  • ustalenie zaliczki na pdof według reguł obowiązujących w dniu 31 grudnia 2021 r. - ale wyłącznie w celu sprawdzenia, czy wyliczona składka zdrowotna podlega obniżeniu do wysokości zaliczki na pdof czy nie.

Zasadę obniżenia składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na pdof (tu: hipotetycznej) należy również stosować u osób, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i pkt 152-154 ustawy o pdof (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.), tj. korzystających z tzw. ulgi dla młodych, na powrót, dla rodzin 4+ oraz dla pracujących seniorów. Mimo że w ich przypadku pracodawca nie nalicza i nie potrąca zaliczki na pdof do urzędu skarbowego, to jednak musi ją ustalić - również według zasad obowiązujących na dzień 31 grudnia 2021 r. - ale tylko po to, aby sprawdzić, czy składkę zdrowotną należy obniżyć do jej wysokości, czy nie (przykład).

Obniżenie składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na pdof obliczonej według przepisów obowiązujących na dzień 31 grudnia 2021 r. ma zastosowanie także w stosunku do osób wykonujących umowę zlecenia (niezależnie od tego, czy korzystają z ulg podatkowych, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i pkt 152-154 ustawy o pdof czy nie). W praktyce może to wystąpić np. u uprawnionych - w warunkach poboru zaliczki - do 50% kosztów uzyskania przychodów.

Wypłata pensji i zasiłku

Jeśli w jednym miesiącu pracownik uzyska przychód ze stosunku pracy w niskiej kwocie (do tego źródła przychodów ustawa o pdof kwalifikuje m.in. wynagrodzenie chorobowe) oraz zasiłek, składkę zdrowotną pracodawca obniża tylko do wysokości zaliczki na pdof w tej części, którą obliczy od przychodu pracowniczego stanowiącego podstawę wymiaru tej składki (tu: wynagrodzenia chorobowego). Na taki sposób rozliczenia składki zdrowotnej w przypadku, o którym mowa, wskazał też Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt III UZP 18/15. Takie stanowisko przedstawił również Oddział ZUS w Lublinie w interpretacji z dnia 2 lutego 2021 r., znak WPI/200000/43/56/2021. Organ rentowy wskazał w niej, że: "(...) w przypadku uzyskania przez pracownika w danym miesiącu przychodów ze stosunku pracy (wynagrodzenie) oraz z tytułu pobierania zasiłku chorobowego z ubezpieczenia chorobowego, tj. z dwóch różnych źródeł (według przepisów o pdof - przyp. red.), obniżenie składki do wysokości zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych odnosi się do wysokości zaliczki obliczonej od wynagrodzenia za pracę, a nie do wysokości zaliczki obliczonej od obu przychodów. (...)".

Moim zdaniem zasady tej nie należy stosować w sytuacji, gdy pracownik uzyskuje przychody ze stosunku pracy, z których niektóre są zwolnione ze składek ZUS (np. oskładkowane wynagrodzenie za pracę oraz zwolnioną ze składek ZUS nagrodę jubileuszową), lecz wszystkie podlegają opodatkowaniu. Przepis nakazujący obniżenie składki zdrowotnej (art. 83 ust. 1 ustawy zdrowotnej) w kwestii obliczenia zaliczki na podatek dochodowy odnosi się bowiem do przepisów ustawy o pdof. Z tych natomiast wynika, że zaliczkę na pdof ustala się, uwzględniając sumę uzyskanych przez pracownika w danym miesiącu przychodów ze stosunku pracy (jest nim zarówno pensja zasadnicza, jak i np. jubileuszówka) podlegających opodatkowaniu oraz wypłacanych przez pracodawcę zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego.

Jednak ZUS jest innego zdania. Uważa bowiem, że w przypadku uzyskania przez pracownika w danym miesiącu wynagrodzenia zasadniczego oraz nagrody jubileuszowej, gdzie składka na ubezpieczenie zdrowotne jest naliczana wyłącznie od wynagrodzenia zasadniczego, natomiast zaliczka na podatek od obydwu tych składników przychodu, obniżenie składki do wysokości zaliczki na podatek może odnosić się wyłącznie do przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Takiego wyjaśnienia organ rentowy udzielił w piśmie z dnia 25 października 2016 r., stanowiącym odpowiedź na pytanie naszego Wydawnictwa. W takim też tonie ZUS wypowiedział się w opracowaniu pt. "Zmiany w składce zdrowotnej od 2022 r. - najczęściej zadawane pytania", zamieszczonym na stronie internetowej www.zus.pl (patrz ramka).

Zapis w raporcie

Ustaloną pracownikowi podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pracodawca wykazuje w raporcie ZUS RCA, np. w bloku III.C. w polu 01. Z kolei obliczoną od tej podstawy wymiaru składkę zdrowotną (finansowaną ze środków pracownika) wpisuje w polu 04. tego bloku.

W przypadku obniżenia składki zdrowotnej do wysokości zaliczki na podatek dochodowy w raporcie ZUS RCA sporządzonym za pracownika, w polu przeznaczonym na podstawę wymiaru składki zdrowotnej pracodawca powinien wpisać podstawę w kwocie przez niego wyliczonej, natomiast składkę należy wpisać w kwocie obniżonej do wysokości zaliczki na podatek dochodowy.

Ustalenie ewentualnego obniżenia składki zdrowotnej pracownika do wysokości zaliczki na pdof - checklista

Wyliczyć składki na ubezpieczenia społeczne.
Ustalić podstawę wymiaru składki zdrowotnej.
Obliczyć kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9%.
Obliczyć zaliczkę na pdof (należną do US), stosując nowe zasady obowiązujące od 1 lipca 2022 r., m.in. 12% stawkę podatku.
Obliczyć kwotę zaliczki na pdof według zasad obowiązujących 31 grudnia 2021 r., stosując obowiązującą na ten dzień skalę podatkową i kwotę zmniejszającą podatek (43,76 zł).
Porównać kwotę zaliczki na pdof ustaloną na dzień 31 grudnia 2021 r. z obliczoną składką zdrowotną w wysokości 9% - jeśli składka zdrowotna jest wyższa niż kwota tej zaliczki, to obniżyć składkę do wysokości tej zaliczki.

"(...) Jeżeli pracownik otrzymuje dwa składniki wynagrodzenia za pracę etatową, z których jeden podlega składce zdrowotnej, a drugi jej nie podlega, to czy składkę zdrowotną należy ograniczyć wirtualną zaliczką podatkową obliczoną od sumy tych składników, czy też należy ograniczyć ją tylko częścią wirtualnej zaliczki podatkowej, jaka przypada na przychód podlegający składce zdrowotnej?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami składka na ubezpieczenie zdrowotne jest obniżana do wysokości zaliczki na podatek dochodowy obliczonej przez płatnika w tej części, którą oblicza się od przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składki. (...)".

Wyjaśnienie ZUS zamieszczone w opracowaniu pt. "Zmiany w składce zdrowotnej od 2022 r. - najczęściej zadawane pytania"

Przykład

Firma zatrudniła 26 września 2022 r. na umowę o pracę 23-letnią osobę, która korzysta ze zwolnienia z pdof, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o pdof, tzw. ulgi dla młodych (nie korzysta ona równocześnie ze zwolnień, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 152-154 ustawy o pdof). Pracownik nie zrezygnował ze stosowania kosztów uzyskania przychodów i złożył pracodawcy PIT-2. Z umowy o pracę otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 4.000 zł (jest wypłacane na koniec każdego miesiąca).

Za dni przepracowane we wrześniu 2022 r. pracownik otrzymał na koniec września 2022 r. wynagrodzenie w kwocie 908,72 zł. Od tej wypłaty firma dokonała następujących obliczeń składkowo-podatkowych:

- podstawa wymiaru składek społecznych  908,72 zł,
- łączna kwota składek społecznych finansowana ze środków pracownika  124,58 zł,
- podstawa wymiaru składki zdrowotnej 784,14 zł,
- składka na ubezpieczenie zdrowotne (9%) 70,57 zł,
- hipotetyczna zaliczka na pdof według przepisów o pdof obowiązujących na dzień 31 grudnia 2021 r.:  
  koszty uzyskania przychodu 250,00 zł,
  podstawa obliczenia zaliczki  534,00 zł,
  zaliczka na pdof (17%)  47,02 zł,
- składka zdrowotna obniżona do kwoty zaliczki na pdof obliczonej na dzień 31 grudnia 2021 r. 47,02 zł,
- zaliczka na pdof do urzędu skarbowego  0,00 zł,
- do wypłaty (908,72 zł - 124,58 zł - 47,02 zł)  737,12 zł.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285 ze zm.)

Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Składki ZUS - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.