Facebook

Jak szukać?»

Aktualnie jesteś: Gofin.pl (strona główna)  »  Prawo pracy  »  Umowy i płace  »   Uchylenie szczególnej ochrony pracownika przed zwolnieniem
POLECAMY
A A A  drukuj artykuł

Uchylenie szczególnej ochrony pracownika przed zwolnieniem

Gazeta Podatkowa nr 20 (1895) z dnia 10.03.2022
Agata Barczewska

Prawo pracy przyznaje niektórym pracownikom zwiększoną ochronę przed zwolnieniem z pracy. W najszerszym zakresie ochrona ta polega na zakazie zwolnienia pracownika zarówno w trybie wypowiedzenia jak i bez wypowiedzenia. W węższym zakresie przyznaje ochronę tylko przed wypowiedzeniem. W niektórych sytuacjach przepisy ochronne przestają jednak obowiązywać.

Bezwarunkowe uchylenie ochrony

Wystąpienie upadłości lub likwidacji pracodawcy powoduje całkowite wyłączenie przepisów chroniących pracowników przed zwolnieniem z pracy. Szczególna ochrona przed zwolnieniem przez pracodawcę nie obowiązuje również w sytuacji, gdy pracownik i pracodawca podpiszą porozumienie stron o rozwiązaniu stosunku pracy. Tylko wyjątkowo takie porozumienie może zostać podważone - w praktyce chodzi tu o przypadki podpisania porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę przez pracownicę, która nie wiedziała, że była w ciąży w czasie podpisania porozumienia.

Następną okolicznością, która zazwyczaj powoduje uchylenie szczególnej ochrony, jest wystąpienie przesłanek do dyscyplinarnego zwolnienia pracownika. Tak jest np. w przypadku pracownicy w ciąży i pracownika korzystającego z urlopu macierzyńskiego (rodzicielskiego, ojcowskiego), z zastrzeżeniem zgody zakładowej organizacji związkowej na dyscyplinarkę. Należy nadmienić, że zastosowanie tego trybu zwolnienia wobec pracowników chronionych jest możliwe tylko wtedy, gdy przewiduje to dany przepis ochronny. Jeżeli nie odnosi się on do dyscyplinarki, wówczas zwolnienie w tym trybie jest zasadniczo niedopuszczalne. W ten sposób chronieni są niektórzy członkowie zakładowych organizacji związkowych.

Względna ochrona na chorobowym

Pracownik na zwolnieniu chorobowym objęty jest szczególną ochroną zatrudnienia. Określa ją art. 41 K.p., zgodnie z którym pracodawca nie może wypowiedzieć umowy pracownikowi, który przebywa na urlopie lub jest nieobecny w pracy z innych usprawiedliwionych przyczyn. Jak jednak wynika z przywołanego przepisu, zakaz wypowiedzenia obowiązuje tylko do upływu okresu uprawniającego pracodawcę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Okresy te - w odniesieniu do absencji innej niż urlop - wskazuje art. 53 K.p. Po ich upływie pracodawca może wypowiedzieć umowę o pracę lub ją rozwiązać bez wypowiedzenia na podstawie wspomnianego przepisu. W tym ostatnim przypadku jest to jednak możliwe tylko wtedy, gdy pracownik po zakończeniu okresów ochronnych jest nadal chory.

Słabsza ochrona w większych firmach

Przesłanką ograniczającą zakres szczególnej ochrony pracownika przed wypowiedzeniem umowy przez pracodawcę jest przeprowadzanie zwolnień na podstawie ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy... (Dz. U. z 2018 r. poz. 1969), zwanej ustawą o zwolnieniach grupowych. Dotyczy ona pracodawców zatrudniających co najmniej 20 pracowników i stosowana jest w razie konieczności rozwiązania stosunków pracy za wypowiedzeniem przez pracodawcę lub w drodze porozumienia stron, z przyczyn nieleżących po stronie pracownika. Regulacje ograniczające zakres ochrony pracowników przed takim zwolnieniem zawarte są w art. 5 ust. 1, 3 i 5 oraz w art. 10 przywołanej ustawy.

Na podstawie art. 5 ust. 3 tej ustawy, pracodawca może wypowiedzieć pracownikowi umowę o pracę w czasie urlopu trwającego co najmniej 3 miesiące, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy - jeżeli upłynął już okres uprawniający pracodawcę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Pracodawca nie ma też obowiązku stosowania przepisów ochronnych przewidzianych w ustawach odrębnych, z wyjątkiem ochrony ustalonej w art. 5 ust. 5 ustawy o zwolnieniach grupowych. Pracownikom wymienionym w tym przepisie można jedynie wypowiedzieć warunki pracy lub/i płacy.

Podczas zwolnień indywidualnych (tj. dokonywanych na podstawie wspomnianej ustawy, ale w liczbie mniejszej niż typowe zwolnienia grupowe) pracodawca może rozwiązać stosunki pracy w drodze wypowiedzenia z pracownikami chronionymi, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 5 ustawy. Warunkiem jest niezgłoszenie sprzeciwu przez zakładową organizację związkową (jeżeli występuje w firmie), w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o zamierzonym wypowiedzeniu.

Grupa pracowników Zakres ochrony Przesłanki uchylenia ochrony
Ogół pracowników zatrudnionych w ramach stosunku pracy Bez względu na zakres ochrony Upadłość lub likwidacja pracodawcy, zawarcie porozumienia stron o rozwiązaniu stosunku pracy
Pracownice w ciąży i pracownicy na urlopie macierzyńskim, rodzicielskim, ojcowskim Przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem stosunku pracy Upadłość lub likwidacja pracodawcy, wystąpienie przesłanek do dyscyplinarnego zwolnienia (wymagana jest zgoda zakładowej organizacji związkowej, jeżeli występuje u pracodawcy)
Członek zakładowej organizacji związkowej wskazany uchwałą jej zarządu jako objęty szczególną ochroną Przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem stosunku pracy Upadłość lub likwidacja pracodawcy, zgoda zarządu zakładowej organizacji związkowej
Pracownicy nieobecni w pracy z powodu urlopu lub choroby Przed wypowiedzeniem Upadłość lub likwidacja pracodawcy, upływ okresów wskazanych w art. 53 K.p.
Pracownicy w okresie ochrony przedemerytalnej, o której mowa w art. 39 K.p. Przed wypowiedzeniem Upadłość lub likwidacja pracodawcy, wystąpienie okoliczności wskazanych w art. 4043 K.p.
Pracownicy na urlopach wychowawczych, bezpłatnych, korzystający z uprawnienia do pracy w obniżonym wymiarze w okresie, w którym mogliby przebywać na urlopie wychowawczym i inni pracownicy posiadający szczególną ochronę - niewymienieni w art. 5 ust. 5 ustawy o zwolnieniach grupowych Przed wypowiedzeniem Upadłość lub likwidacja pracodawcy, przeprowadzanie zwolnień na podstawie ustawy o zwolnieniach grupowych

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm.)

Więcej na ten temat w zasobach płatnych:

Umowy i płace - czytaj także:

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.